تحليل حركتهاى مكانى و غير مكانى حالا ما بعضى امور داريم كه اينها فى حد ذاته خودشان امتداد دارند ، مثل حركتهاى مكانى . چون حركت مكانى در مسافت است و مسافتش جسم است پس قهرا امتداد دارد . در اينجا ، هم بعد مكانى وجود دارد هم بعد زمانى ؛ يعنى اگر يك كبوتر از جايى حركت مىكند و به اينجا مىآيد ، الآن در اينجا دو بعد وجود دارد ، يك بعد مكانى و يك بعد زمانى . بعد مكانى همين مسافت است ؛ بعد زمانى همانى است كه از حركت به وجود مىآيد « 1 » .

--> مىشود ، حركت هم منقسم مىشود با اين تفاوت كه اجزاى مسافت در زمان واحد با يكديگر جمعند ولى اجزاى حركت در زمان واحد با يكديگر جمع نيستند ، در زمانهاى متوالى پيدا مىشوند ، يعنى اين يك امر كشش دار است كه دائما پيدا مىشود و دائما معدوم مىشود . پس آن قسمت از حركت كه در اينجا قرار گرفته و اين جزء از مسافت را اشغال كرده است غير از آن قسمت ديگر است كه آن جزء از مسافت را اشغال كرده است . - بله ، منظور بنده اين است كه آيا اين قابليت انقسام حركت در اصل بر نمىگردد به قابليت انقسام زمان و مسافت ؟ استاد : نه ، بر نمىگردد . اگر بگوييد منطبق بر اوست ، درست است منطبق بر اوست . البته زمان به حركت بر مىگردد نه اينكه حركت به زمان برگردد . در واقع حركت و زمان دو امتدادى هستند كه بر هم منطبقند ؛ يعنى امتداد زمان و امتداد حركت يكى است و لذا هر متحركى براى خودش زمانى دارد ؛ يعنى زمان جز امتداد حركت چيز ديگرى نيست . ايندو به يكى برمىگردد . ولى امتداد مسافت غير از امتداد حركت است ؛ منطبق است بر آن ولى غير از آن است . ( 1 ) . به همين جهت است كه اگر مثلا دو تا مرغ از بالاى سر اين كوه حركت كنند و بخواهند بالاى سر آن كوه بنشينند ممكن است همين مسافت واحد را يكى از اينها يك ساعت طى كند و يكى دو ساعت . از نظر مسافت هر دو يك مسافت را طى كرده‌اند ، هر دو هم حركت كرده‌اند ولى كشش حركت يكى از آنها بيشتر است يعنى بعدش بيشتر است و كشش حركت ديگرى كمتر است . در اين مثال طول مسافت يكى است ، اما يك حركت سريع‌تر است و يك حركت بطيىءتر كه هر چه حركت سريع‌تر مىشود قهرا طولش كمتر مىشود يعنى طول زمان كمتر مىشود . عكس قضيه اين است كه اين دو مرغ با هم و با يك سرعت يكسان حركت كنند ولى يكى از آنها يك ساعت حركت كند و يكى ، دو ساعت حركت كند . قهرا مسافتى كه اين دو مرغ طى مىكنند يكسان نخواهد بود . پس در اينجا با اينكه كشش حركتى آنها با هم مساوى است ولى از نظر بعد مسافت با هم فرق دارند ، كشش مسافت يكى از آنها بيش از ديگرى است .